Jak siać trawę – praktyczny poradnik dla początkujących

Zaplanowanie siewu trawy zmienia zwykłą działkę w przestrzeń, z którą da się coś sensownego zrobić: wypas, rekreacja, ograniczenie błota i kurzu. Zamiast kupować przypadkową mieszankę i „jakoś” ją wysiać, lepiej przejść przez prosty, ale konkretny schemat. Wybór odpowiedniej mieszanki, właściwa uprawa roli, termin siewu i sposób pielęgnacji w pierwszym roku decydują, czy trawa się przyjmie, czy zniknie po dwóch suchych tygodniach. Poniżej opisano praktyczne podejście do siewu trawy – od przygotowania gleby po pierwsze koszenie – bez marketingu, za to z liczbami i prostymi zasadami, które da się od razu zastosować.

Dobór mieszanki traw – nie każda trawa jest do wszystkiego

Na początku trzeba zdecydować, do czego trawa będzie używana. Inna mieszanka sprawdzi się pod konie, inna na intensywnie deptany trawnik przy domu, a jeszcze inna na łąkę kośną. Warto czytać etykiety – a nie tylko sugerować się zdjęciem na worku.

Najczęściej stosuje się mieszanki złożone z kilku gatunków: życica trwała, kostrzewa czerwona, wiechlina łąkowa, czasem kostrzewa trzcinowa czy rajgras. Proporcje decydują o tym, jak trawa rośnie, znosi suszę i udeptywanie.

Trawnik rekreacyjny – więcej życicy trwałej (szybko wschodzi, dobrze się krzewi), domieszka kostrzewy i wiechliny.
Pastwisko – mieszanki pastewne, często z udziałem koniczyny (ale z umiarem przy koniach), więcej gatunków głębiej korzeniących się.
Łąka kośna – gatunki dobrze odrastające po koszeniu, odporne na wyleganie, czasem z dodatkiem roślin motylkowatych.

Przed zakupem dobrze ustalić, jakiej klasy jest gleba. Na piaski i słabsze stanowiska lepiej wybierać mieszanki z większym udziałem kostrzewy trzcinowej i gatunków lepiej znoszących suszę. Przy glebach ciężkich, ilastych ważna jest dobra struktura, bo tu prędzej pojawi się problem z zalewaniem niż z wysychaniem.

Mieszanka z „marketu” za 15 zł często zawiera dużo taniej życicy jednorocznej. Daje szybki efekt zielonego dywanu, ale po pierwszej zimie potrafi zniknąć niemal w całości.

Przygotowanie gleby pod siew trawy

Gleba pod trawę powinna być przygotowana starannie, ale bez przesady. Chodzi o to, żeby nasiona miały dobry kontakt z ziemią, a woda nie stała w zastoinach ani nie spływała po twardej skorupie.

Na początku usuwa się stare darniowe chwasty, kępy perzu, gruz, gałęzie. Na małych powierzchniach wystarcza szpadel, graca i grabie, na większych warto wjechać glebogryzarką lub talerzówką. Dobrze jest doprowadzić glebę do struktury „gruzełkowatej” – bez wielkich brył, ale też nie na mąkę. Zbyt mocne rozkruszenie sprzyja zaskorupianiu po deszczu.

Jeśli teren ma doły i górki, warto je wyrównać przed siewem – łatwiej jest to zrobić, gdy nie trzeba jeszcze uważać na młode rośliny. Na trawnikach użytkowych przydaje się lekkie nachylenie (1–2%) w stronę odpływu wody lub studzienki.

Termin siewu trawy – kiedy ma to sens

Trawę można siać w kilku terminach, ale nie każdy jest równie bezpieczny. Przy planowaniu warto patrzeć na temperaturę gleby i opady, a nie tylko na datę w kalendarzu.

Siew wiosenny

Optymalnie sieje się, gdy gleba osiąga około 8–10°C, a prognozy nie zapowiadają długiej suszy. Na większości obszarów oznacza to okres od końca kwietnia do drugiej połowy maja.

Plusem wiosny jest dostępność wilgoci z zimy i umiarkowane temperatury. Minusem – konkurencja chwastów. Gdy trawa dopiero się przebija, chwasty jednoroczne potrafią zarosnąć cały plac. Na małych powierzchniach można je po prostu usuwać ręcznie lub pierwszym niskim koszeniem, zanim zakwitną.

Siew letni i późnoletni

Letni siew (lipiec–sierpień) jest ryzykowny bez nawadniania. Nasiona mogą wzejść i spalić się w kilka dni przy wysokich temperaturach. Żeby zadziałało, trzeba mieć możliwość regularnego podlewania lub liczyć na naprawdę stabilne opady.

Z praktycznego punktu widzenia najlepiej sprawdza się późne lato – przełom sierpnia i września. Gleba jest jeszcze nagrzana, częściej pojawiają się deszcze, a chwasty mają słabszy start. Młoda trawa ma 6–8 tygodni na rozwinięcie systemu korzeniowego przed pierwszymi przymrozkami.

Norma wysiewu i technika siania trawy

Przy siewie trawy bardzo łatwo jest przesadzić z ilością nasion. Wydaje się, że im więcej, tym lepiej, ale efekt bywa odwrotny: gęsty siew daje rośliny z bardzo płytkimi korzeniami, które szybko słabną.

Przeciętne normy wysiewu wynoszą:

20–35 kg/ha – mieszanki łąkowe i pastwiskowe, przy siewie siewnikiem rolniczym,
25–40 g/m² – trawniki przydomowe, wysiew ręczny lub siewnik ręczny.

Na mniejszych powierzchniach dobrze sprawdza się podział porcji nasion na dwie części i wysiew w dwóch prostopadłych kierunkach (np. wzdłuż i w poprzek). Zmniejsza to ryzyko powstania „łysych pasów”. Na dużych polach warto używać siewnika zbożowego ustawionego na drobną normę i możliwie równomierne rozprowadzenie nasion.

Nasiona trawy powinny trafić na głębokość 0,5–1 cm. Zbyt głęboki siew powoduje słabe i nierówne wschody. Najprościej jest wysiać nasiona na wyrównaną powierzchnię, a następnie delikatnie zagrabić lub przeciągnąć lekką broną łąkową na polu. Na trawniku przydomowym popularne jest wałowanie po siewie – poprawia kontakt nasion z glebą i wyrównuje powierzchnię.

Nieprzyzwoicie gęsty wysiew „na oko” może dać początkowo piękny, soczysty dywan, ale po pierwszym upale połowa roślin usycha, a reszta przerzedza się w kilka tygodni.

Nawadnianie po siewie – jak nie utopić nasion

Bez wody nic nie wzejdzie, ale też łatwo przesadzić z podlewaniem. Świeżo wysiana trawa potrzebuje częstego, ale delikatnego nawadniania, szczególnie przy siewie wiosennym i letnim.

Po siewie i lekkim zagrabieniu można podlać powierzchnię drobnym strumieniem (zraszacz, a nie „armata wodna”). Woda ma wsiąknąć, nie spływać. W okresie kiełkowania, jeśli nie pada, podlewa się zwykle 1–2 razy dziennie, krótkimi sesjami. Chodzi o utrzymanie stałej, lekkiej wilgotności w wierzchniej warstwie 2–3 cm, gdzie leżą nasiona.

Gdy trawa osiągnie wysokość ok. 3–4 cm, można przechodzić na rzadsze, ale nieco obfitsze podlewanie, żeby zachęcić korzenie do schodzenia głębiej, a nie trzymania się „pod deszczownią”. Na glebach ciężkich i zlewanych lepiej podlewać rzadziej, ale uważać, by nie tworzyć kałuż – młode siewki potrafią zgnić w ciągu kilku dni ciągłego zalania.

Dokarmianie i wapnowanie – kiedy warto, a kiedy nie

Przy siewie trawy ważne jest, co już w glebie się znajduje. Podstawowy błąd początkujących to sypanie na start przypadkowych nawozów azotowych „żeby szybciej rosło”. Zbyt wysokie dawki azotu na młody system korzeniowy są ryzykowne.

Analiza gleby i pH

Najrozsądniej jest zacząć od badania gleby – choćby raz na kilka lat. Wystarczy standardowa analiza na zawartość fosforu, potasu, magnezu i pH. Wyniki pozwalają zdecydować, czy w ogóle potrzebne jest wapnowanie i w jakiej dawce.

Trawy najlepiej rosną w pH około 5,5–6,5 (lekko kwaśne do obojętnego). Gdy pH spada w okolice 4,5–5,0, spada dostępność wielu składników pokarmowych, a rośliny gorzej wykorzystują nawet poprawnie rozsiane nawozy. Wtedy warto zaplanować wapnowanie: na kilka miesięcy przed siewem, z dokładnym wymieszaniem z glebą.

Nawożenie przedsiewne i po wschodach

Fosfor i potas wprowadza się zazwyczaj przedsiewnie, pod całą warstwę uprawną. Azot – w mniejszych dawkach, podzielonych w czasie. Na trawniki przydomowe można zastosować specjalistyczny nawóz startowy do traw z przewagą fosforu (wspiera rozwój korzeni). Na użytki zielone stosuje się mieszanki rolnicze – ale bez przesady z azotem w pierwszej fazie.

Po wschodach, gdy trawa osiągnie około 6–8 cm i jest dobrze ukorzeniona, można podać pierwszą niewielką dawkę azotu (np. 20–30 kg N/ha na użytkach zielonych lub dawkę zalecaną na opakowaniu nawozu trawnikowego). Zbyt wczesne nawożenie może przypalić młode siewki, szczególnie przy braku deszczu.

Pierwsze koszenie i pielęgnacja młodej trawy

Moment pierwszego koszenia ma znaczenie. Zbyt wczesne wejście kosiarką może wyrwać słabo zakorzenione rośliny, zbyt późne – doprowadzić do ich wylegania i wypierania przez chwasty.

Za bezpieczną wysokość do pierwszego koszenia uznaje się 8–10 cm. Wtedy ustawia się kosiarkę wysoko i ścina tylko wierzchołki, zostawiając około 5–6 cm. Lepiej wykonać dwa wyższe koszenia w odstępie 7–10 dni, niż jedno radykalne. Noże kosiarki powinny być ostre – poszarpana, młoda trawa goi się długo i łatwo choruje.

Na użytkach zielonych pierwsze koszenie (lub wypas) powinno odbywać się, gdy trawa jest już dobrze zakorzeniona i nie daje się łatwo wyciągnąć z ziemi. Zbyt wczesne wprowadzenie zwierząt powoduje niszczenie darni i ugniatanie nieukorzenionych roślin.

Bezpieczna zasada: przy każdym koszeniu skraca się maksymalnie około 1/3 wysokości trawy. Reszta zostaje, żeby liście mogły dalej zasilać korzenie.

Najczęstsze błędy przy siewie trawy i jak ich uniknąć

Większość niepowodzeń przy zakładaniu trawnika czy użytku zielonego wynika z kilku powtarzalnych błędów, którym można łatwo zapobiec.

Zbyt gęsty siew – prowadzi do słabego ukorzenienia i szybkiego przerzedzania. Lepiej trzymać się podanych norm niż „dosypać na oko”.
Brak przygotowania gleby – siew na zbitą, nierówną ziemię kończy się zastoinami wody, wysychaniem nasion i problemami przy koszeniu.
Siew w pełnym słońcu w środku lata bez nawadniania – kiełki pojawiają się, po czym po kilku dniach znikają, a winę niesłusznie przypisuje się nasionom.
Za wczesne, agresywne koszenie – wyrwanie połowy roślin razem z korzeniami cofa cały proces do punktu wyjścia.

Rozsądne podejście do siewu trawy polega bardziej na pilnowaniu podstaw (gleba, termin, wilgotność, umiarkowane nawożenie) niż na eksperymentowaniu z cudownymi preparatami. Dobrze założona trawa odwdzięcza się wieloletnim użytkowaniem, a drobne niedociągnięcia z pierwszego sezonu da się później skorygować dosiewkami i regularną pielęgnacją.