Czym karmić kury, żeby się dobrze niosły?

Jeśli kury dostają głównie pszenicę, a jaj jest coraz mniej, warto zacząć od sprawdzenia całej dziennej dawki pokarmowej. Niedobór białka i wapnia ogranicza nieśność, nawet gdy karmidło pozostaje pełne. Karmienie kur pełnoporcjową paszą dla niosek pozwala dostarczyć składniki potrzebne do wytwarzania jaj bez zgadywania proporcji zbóż i dodatków. Poniżej znajdziesz konkretne ilości paszy, zasady podawania wapnia oraz sposób oceny, czy ziarno i przysmaki nie wypierają wartościowego pokarmu. Dowiesz się też, kiedy spadek nieśności wynika z żywienia, a kiedy trzeba sprawdzić wodę, światło lub zdrowie stada.

Czym karmić kury nioski na co dzień?

Sama pszenica nie jest pełnowartościową dietą dla nioski. Dostarcza przede wszystkim energii, ale nie zapewnia odpowiedniej ilości wapnia ani właściwych proporcji aminokwasów, w tym metioniny i lizyny. Kura potrzebuje ich do produkcji białka jaja i utrzymania organizmu.

Pasza pełnoporcjowa jako podstawa

Najprostszym rozwiązaniem jest mieszanka oznaczona jako pasza pełnoporcjowa dla kur niosek, przeznaczona do okresu nieśności. Typowe produkty zawierają około 16–18% białka ogólnego oraz 3,5–4,5% wapnia. To zakres orientacyjny: właściwy skład zależy od wieku, pobrania paszy i wydajności ptaków.

Granulat, kruszonka i mieszanka sypka mogą zapewniać prawidłowe żywienie. W paszy sypkiej trzeba jednak pilnować, czy kury nie wybierają większych kawałków, pozostawiając drobną frakcję z dodatkami mineralnymi. Regularnie zalegający na dnie karmidła pył oznacza, że skład zjedzonej porcji różni się od składu na etykiecie.

Zboże i koncentrat to inne produkty

Koncentratu białkowo-mineralnego nie podaje się jak paszy pełnoporcjowej. Służy do mieszania ze zbożem dokładnie według receptury producenta. Jeśli etykieta przewiduje udział koncentratu wynoszący 25%, na 10 kg gotowej mieszanki przypada 2,5 kg koncentratu i 7,5 kg wskazanych surowców.

Dosypywanie pszenicy do gotowej paszy rozcieńcza jej skład. Przykładowo mieszanka 80 g paszy zawierającej 4% wapnia i 20 g pszenicy dostarcza około 3,2 g wapnia, zamiast około 4 g ze 100 g samej paszy. Pełne karmidło nie gwarantuje więc pełnego pokrycia potrzeb.

Ile paszy dziennie potrzebuje kura, żeby dobrze się niosła?

Dorosła nioska użytkowa zjada zwykle około 110–125 g paszy dziennie. Dla 10 kur daje to mniej więcej 1,1–1,25 kg na dobę. Cięższe ptaki, niska temperatura i duża aktywność zwiększają zapotrzebowanie na energię; podczas upałów pobranie paszy często spada.

Paszy nie należy ograniczać wyłącznie po to, żeby kury dokładniej wykorzystały wybieg. Trawa, nasiona i bezkręgowce są uzupełnieniem, ale ich dostępność zmienia się z pogodą i porą roku. Nie da się na tej podstawie pewnie wyliczyć dawki dla nioski.

Przez 7 dni warto ważyć podawaną karmę i pozostałości, uwzględniając rozsypaną paszę. Wynik podzielony przez liczbę kur i dni pokaże przybliżone pobranie. Pozwala to odróżnić rzeczywisty brak apetytu od strat przy karmidle.

Kura zjadająca 115 g paszy o zawartości 17% białka otrzymuje około 19,6 g białka dziennie. Liczy się jednak również jego jakość: sam procent białka nie informuje o ilości metioniny i lizyny.

Wapń i woda: bez nich nie będzie prawidłowych jaj

Wapń do budowy skorupy

Niedobór wapnia pogarsza mineralizację skorupy i prowadzi do wykorzystywania rezerw z kości. Nioska o wysokiej wydajności potrzebuje zwykle około 4–4,5 g wapnia dziennie, przy czym dokładna ilość zależy między innymi od wieku oraz masy znoszonych jaj.

Skalę zapotrzebowania pokazują zalecenia National Research Council z 1994 roku: dla kur znoszących białe jaja, przy pobraniu 100 g paszy dziennie, podano 3,25% wapnia, czyli 3,25 g na dobę. To historyczny punkt odniesienia, a nie uniwersalna receptura dla współczesnych, wysoko wydajnych niosek. Źródło: Nutrient Requirements of Poultry, wydanie 9, 1994.

Przydatnym uzupełnieniem jest osobny pojemnik z grubszą frakcją wapienia paszowego lub muszli ostryg, zwykle o cząstkach około 2–4 mm. Taki dodatek nie zastępuje zbilansowanej mieszanki. Nie należy też dosypywać przypadkowych ilości kredy do paszy, która już zawiera komplet minerałów.

Woda dostępna przez cały dzień

Brak dostępu do wody szybko ogranicza pobieranie paszy i produkcję jaj. W umiarkowanej temperaturze kura wypija zwykle około 200–300 ml dziennie, a podczas upału znacznie więcej. Pojemność poidła trzeba dobierać z zapasem, nie według najniższego zużycia.

Codziennie należy sprawdzać przepływ przez smoczki lub zawory, usuwać zabrudzenia i wymieniać wodę. Zimą problemem jest zamarzanie, latem nagrzewanie poideł stojących na słońcu. Sama obecność wody w zbiorniku nie oznacza, że ptaki mogą ją pobrać.

Jakie dodatki dla kur mają sens, a które ograniczyć?

Dodatki nie mogą wypierać paszy pełnoporcjowej. Praktyczną zasadą jest utrzymywanie ziarna, warzyw i innych przysmaków łącznie poniżej około 10% dziennego pobrania pokarmu. Przy 120 g dawki oznacza to najwyżej około 12 g dodatków, a nie pełną garść zboża na każdą kurę. To orientacyjna granica ograniczania rozcieńczenia diety, nie obowiązkowa porcja.

Żółta kukurydza i zielonka dostarczają karotenoidów, które wpływają na barwę żółtka. Ciemniejsze żółtko nie dowodzi jednak, że kura znosi więcej jaj lub otrzymuje lepiej zbilansowaną dietę.

Czego nie podawać kurom i kiedy zmienić paszę?

Spleśniałej paszy nie wolno podawać kurom. Usunięcie widocznego nalotu nie usuwa ryzyka obecności mykotoksyn. Ziarno i mieszanki należy przechowywać sucho, w zabezpieczonych pojemnikach, a zapas zużywać przed upływem terminu wskazanego przez producenta.

Nie należy traktować kur jak sposobu na zagospodarowanie odpadów z kuchni. Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009, art. 11, zakazuje karmienia zwierząt gospodarskich innych niż futerkowe odpadami gastronomicznymi, do których zaliczane są także odpady z kuchni domowych. Resztki obiadu, pieczywo z talerza i odpadki zawierające mięso nie są właściwym dodatkiem do dawki.

Zmianę mieszanki najlepiej rozłożyć na około 5–7 dni, stopniowo zwiększając udział nowej paszy. Preparaty witaminowe należy dawkować według etykiety; szczególnie witamina D3 nie nadaje się do podawania „na oko”. Pasza pełnoporcjowa zawiera już premiks witaminowo-mineralny.

Dlaczego kury nie niosą jaj mimo dobrego karmienia?

Żywienie nie usuwa spadku nieśności wywołanego pierzeniem, kwoczeniem ani starzeniem się stada. Podczas pierzenia składniki pokarmowe są przeznaczane na odbudowę upierzenia. Zwiększanie porcji kukurydzy nie przywróci wtedy normalnej produkcji jaj.

Znaczenie ma także światło: w kontrolowanym utrzymaniu niosek stosuje się zwykle 14–16 godzin światła na dobę, z zachowaniem regularnego okresu ciemności. W przydomowym stadzie jesienny spadek nieśności przy skracającym się dniu jest spodziewany.

Jeśli liczba jaj gwałtownie spada w ciągu 1–2 dni, trzeba sprawdzić dopływ wody, zużycie paszy, upał oraz objawy chorobowe. Apatia, duszność, biegunka lub upadki wymagają kontaktu z lekarzem weterynarii. Warto też obejrzeć szczeliny kurnika po zmroku: ptaszyniec kurzy, Dermanyssus gallinae, pobiera krew nocą i osłabia ptaki.

Najczęstsze pytania

Czy można karmić kury samą pszenicą?
Nie. Pszenica nie zapewnia odpowiedniej ilości wapnia ani właściwego bilansu aminokwasów; podstawą powinna być pasza pełnoporcjowa lub mieszanka przygotowana według sprawdzonej receptury.

Ile razy dziennie karmić kury nioski?
Najwygodniej zapewnić dostęp do paszy przez cały dzień w karmidle ograniczającym rozsypywanie. Przy podawaniu w dwóch porcjach trzeba dopilnować, aby wszystkie ptaki miały dostęp do pokarmu i zjadały właściwą ilość.

Czy kurom trzeba podawać wapń codziennie?
Tak, nioski potrzebują codziennego źródła wapnia, przede wszystkim w paszy pełnoporcjowej. Osobny pojemnik z wapieniem paszowym lub muszlami jest uzupełnieniem, a nie zamiennikiem prawidłowego żywienia.

Czy kukurydza sprawia, że kury lepiej się niosą?
Sama kukurydza nie zwiększa nieśności. Dostarcza energii i barwników, ale jej nadmiar rozcieńcza zawartość białka oraz minerałów w dawce.